Nội dung chính

Trẻ biếng ăn sinh lý: Nguyên nhân, biểu hiện & cách điều trị (đã đăng)

Biếng ăn ở trẻ nhỏ là vấn đề “nan giải” khiến rất nhiều cha mẹ phải đau đầu. Không phải tự nhiên trẻ chán ăn, bỏ ăn… tất cả đều có nguyên nhân. Và một trong những nguyên nhân phổ biến gây nên tình trạng biếng ăn ở trẻ là biếng ăn sinh lý. Vậy trẻ biếng ăn sinh lý là gì? Nguyên nhân, biểu hiện ra sao? Cách nào khắc phục hiệu quả? Chúng ta cùng tìm ra câu trả lời trong bài viết dưới đây! 

Trẻ biếng ăn sinh lý là gì?

Trẻ biếng ăn sinh lý là tình trạng biếng ăn khi trẻ bước vào giai đoạn giữa những thay đổi sự phát triển. Ví dụ như đang từ bú sữa mẹ hoàn toàn chuyển sang ăn dặm, tập bò, tập đi hay đứng…

Khi mẹ thấy có dấu hiệu: lượng thức ăn mà trẻ ăn trong ngày giảm đột ngột, bé ăn ít, lười ăn, thường xuyên từ chối sợ hãi những bữa ăn, ăn ngậm, lười nhai, mỗi bữa ăn có thể kéo dài hàng giờ, cân nặng sụt giảm… đây chính là dấu hiệu cho thấy trẻ biếng ăn sinh lý. Vì thế trong quá trình chăm con mẹ cần theo dõi kỹ sự phát triển của trẻ như thường xuyên đo chiều cao, cân nặng… để biết trẻ có đang bị chứng biếng ăn sinh lý hay không?

Các giai đoạn trẻ biếng ăn sinh lý

Các giai đoạn trẻ biếng ăn sinh lý

Các giai đoạn trẻ biếng ăn sinh lý có khá nhiều, từ lúc trẻ sinh ra đến khi trẻ lớn lên. Trong đó có những giai đoạn nổi bật, cụ thể là: 

Khi trẻ từ 3 – 4 tháng tuổi

Trẻ 3 – 4 tháng tuổi biếng ăn sinh lý do biết lật, biết ngẩng đầu và kích thích khám phá mọi thứ xung quanh hơn. Tại sao giai đoạn này trẻ lại biếng ăn? Có thể giải thích đơn giản rằng việc bé tự nhiên khám phá ra rằng mình biết lật, biết ngẩng cao đầu nhìn thấy mọi thứ… điều đó khiến bé cực kì ngạc nhiên và thích thú. Lúc này việc bé được khám phá thế giới xung quanh theo một cách mới là mối quan tâm hàng đầu của bé, hơn cả việc phải ăn và ngủ.

Khi trẻ từ 9 – 10 tháng tuổi

Trẻ bắt đầu tập đi. Lúc này trẻ đang tập đi nên rất hiếu động và muốn khám phá mọi thứ. Đôi khi việc “ăn” làm cản trở trẻ khám phá thế giới xung quanh. Sau khi trải qua giai đoạn thử nghiệm độc lập, thức ăn đối với trẻ sẽ trở thành nơi mà nếu không thích thì chúng sẵn sàng nói không theo cách riêng của chúng.

Khi trẻ 16 -18 tháng tuổi

Giai đoạn biếng ăn sinh lý của trẻ diễn ra khi trẻ đã biết đi, biết chạy nhảy nên có thể tìm hiểu được nhiều thứ. Cha mẹ nên nhớ rằng, những đứa trẻ phát triển bình thường ở giai đoạn này sẽ có thói quen ăn uống thất thường. Có thể ngày hôm nay chúng ăn rất nhiều, nhưng ngày mai thì không. Vì trẻ giai đoạn này còn bận phải học hỏi và tò mò khám phá những điều chúng vừa biết và chưa được biết.

Đây là những giai đoạn trùng khớp với thời điểm bé có nhiều thay đổi về sinh lý như tập bò, tập đi… Bên cạnh đó, lúc chuyển từ bú mẹ sang ăn dặm, mọc răng đi mẫu giáo… cũng có thể gây ra tình trạng trẻ biếng ăn sinh lý.

Phân biệt biếng ăn sinh lý và bệnh lý

Phân biệt biếng ăn sinh lý và bệnh lý

Biếng ăn sinh lý

Như chúng ta đã phân tích ở trên, biếng ăn sinh lý là do cơ thể “tự phát” mang yếu tố bình thường và tự nhiên. Nguyên nhân, có thể là do thiếu chất từ trong bào thai (khi người mẹ mang thai thiếu một số chất cần thiết) kết quả là bé sinh ra có thể thiếu tháng, lười bú mẹ trong những tháng đầu sau sinh. Hoặc có thể do thay đổi sinh lý khi trẻ bước vào các giai đoạn biết lẫy, biết ngồi, biết bò, biết đi, mọc răng… , khi bé ăn dặm hoặc đi lớp.

Trẻ biếng ăn sinh lý thường diễn ra trong thời gian ngắn có thể là 1-3 tuần hoặc 1 tháng rất ít bé kéo dài nhiều tháng. Qua giai đoạn biếng ăn sinh lý bé lại trở lại ăn uống bình thường.

Biếng ăn bệnh lý

Khác với trẻ biếng ăn sinh lý, biếng ăn bệnh lý xảy ra là do cơ thể trẻ mắc một số chứng bệnh khiến làm cho hệ tiêu hóa bị ảnh hưởng. Một số bệnh thường gặp gây nên tình trạng trẻ biếng ăn bệnh lý đó là:

  • Trẻ bị viêm amidan, nấm lưỡi, viêm tuyến nước bọt… những bệnh lý này khiến trẻ khó khăn khi nhai, nuốt nếu không chữa trị triệt để về lâu dài khiến trẻ ngại nhai nuốt dẫn đến chán ăn.
  • Trẻ bị rối loạn tiêu hóa như: đau bụng, tiêu chảy, táo bón, nôn trớ…những bệnh lý này làm cơ thể bé mệt mỏi từ đó cũng làm bé lười ăn, lười nuốt, chậm lớn.
  • Trẻ bị nhiễm trùng: hệ miễn dịch của trẻ rất non nớt vì thế chưa có nhiều nhiều cơ chế bảo vệ trước các tác nhân gây bệnh như vi khuẩn, virus. Chính vì thế bé dễ nhiễm các bệnh về đường hô hấp như: viêm phổi gây ho, sốt, mệt mỏi, các bệnh về đường tiêu hóa (viêm dạ dày, viêm ruột…). Khi trẻ bị nhiễm khuẩn, hàm lượng các vitamin và khoáng chất bị mất đi rất lớn, đặc biệt các vitamin A, B, C, sắt, magie, kẽm… làm trẻ lười ăn hoặc không muốn ăn. Bên cạnh đó, khi trẻ bị nhiễm khuẩn các mẹ thường cho con sử dụng ngay kháng sinh, dễ dẫn đến loạn khuẩn đường ruột, gây chướng bụng, khó tiêu và chán ăn.
  • Trẻ bị nhiễm ký sinh trùng như giun, sán…cũng làm biếng ăn bệnh lý ở trẻ.

Khác với trẻ biếng ăn sinh lý, trẻ biếng ăn bệnh lý cần được theo dõi và đi khám bác sĩ kịp thời. Đưa bé đi khám bác sĩ để chữa trị nếu như trẻ gặp các vấn đề về hô hấp, tiêu hoá… một trong những nguyên nhân chính gây biếng ăn, lười ăn ở trẻ

Vì sao trẻ biếng ăn sinh lý?

Vì sao trẻ biếng ăn sinh lý?

Trẻ biếng ăn sinh lý thường rất hay gặp ở trẻ nhỏ, nếu diễn ra trong thời gian ngắn thì mẹ cũng không nên quá lo lắng. Nguyên nhân trẻ biếng ăn sinh lý chủ yếu tập trung vào 2 lý do như sau:

Do mẹ thiếu chất khi mang thai

Nhiều mẹ khi mang thai không cung cấp đủ các vitamin cần thiết cho cơ thể như canxi, fe, kẽm, vitamin A, B, C… (việc dùng các dưỡng chất cũng như vitamin này có thể qua ăn uống hoặc bổ sung viên uống) tuy nhiên việc nhiều mẹ chủ quan không bổ sung khiến thai nhi bị thiếu chất và suy dinh dưỡng.

Trẻ thiếu chất dẫn đến sinh non và lười bú mẹ trong khoảng 1-3 tháng đầu (trẻ 3 tháng tuổi biếng ăn sinh lý), trẻ bỏ bú hoặc lượng ăn giảm hẳn so với những trẻ cùng độ tuổi

Do trẻ thay đổi sinh lý

Mỗi giai đoạn phát triển trẻ lại học mới một số kĩ năng từ đó khiến bé sao nhãng việc “ăn”. Các giai đoạn đó có thể là: khi biết lẫy, biết bò, biết đi, khi bé mọc răng, học nói…, sự thay đổi này làm trẻ biếng ăn sinh lý. 

Biếng ăn sinh lý đôi khi không quá đáng lo bằng biếng ăn bệnh lý. Biếng ăn sinh lý có thể hết trong 1 vài ngày, 1 vài tuần…. Sau đó, trẻ lại bắt đầu ăn uống và phát triển bình thường trở lại.

Dấu hiệu nhận biết trẻ biếng ăn sinh lý?

Dấu hiệu nhận biết trẻ biếng ăn sinh lý?

Nếu để ý mẹ sẽ thấy trẻ có những dấu hiệu biếng ăn sinh lý rất dễ quan sát:

  • Bé đột nhiên bú ít, ăn ít đi so với ngày thường, có biểu hiện từ chối bú, từ chối ăn.
  • Bé chỉ ăn một số món ăn nhất định không chịu ăn thử các món mới.
  • Bé tỏ ra khó chịu, hay quấy khóc, ăn ngậm thậm chí phun thức ăn… làm cho bữa ăn kéo dài. Thông thường một bữa ăn của bé chỉ kéo dài 30p nhưng nay bé biếng ăn dẫn đến kéo dài 1h – 2h.
  • Bé tò mò, hiếu động, thích khám phá mọi thứ xung quanh mà thờ ơ với việc ăn uống. Lúc này bé đã xem việc ăn uống không còn quan trọng mà việc khám phá mới quan trọng hơn.
  • Bé chậm lên cân, có thể còn sụt cân mà không có bất kì một biểu hiện bất thường nào.

Nếu bé có những dấu hiệu như trên thì bé có thể đã gặp tình trạng trẻ biếng ăn sinh lý. mẹ cần áp dụng một số biện pháp cần thiết để cải thiện nhanh tình trạng cho bé nhé!

Nhiều mẹ còn thắc mắc hỏi: Trẻ biếng ăn sinh lý có nguy hiểm không? Câu trả lời là không. Vì nếu phát hiện sớm, tình trạng biếng ăn sinh lý ở trẻ hoàn toàn có thể được khắc phục nhanh chóng mà không hề ảnh hưởng đến sức khỏe của trẻ. Tuy nhiên, nếu cha mẹ không để ý và có biện pháp khắc phục sớm, chứng biếng ăn sinh lý ở trẻ sẽ trở thành thói quen và kéo dài nó có thể dẫn tới tình trạng suy dinh dưỡng, ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe của trẻ. Thông thường trẻ nào cũng cần phải có thời gian để thích nghi với những thay đổi của cơ thể, thời gian dài, ngắn còn tùy thuộc vào khả năng thích ứng của mỗi trẻ. Đa số các trường hợp chỉ kéo dài 1 đến 3 tuần. Tuy nhiên, không vì vậy mà cha mẹ chủ quan, phải theo dõi để có giải pháp cải thiện phù hợp.

Các giải pháp giúp cải thiện tình trạng trẻ biếng ăn sinh lý

Ai cũng có lúc chán ăn và không muốn ăn, ở trẻ em cũng vậy. Ở mỗi giai đoạn trẻ biếng ăn sinh lý cha mẹ cần có sự kiên nhẫn. Khi trẻ bắt đầu chán món ăn hàng ngày là bột, cháo hay cơm cha mẹ cần thử nghiệm và đổi các món ăn mới cho phù hợp đồng thời theo dõi xem con có thích món ăn đó hay không. Dù cho trẻ có ăn ít giai đoạn này mẹ cũng không cần lo lắng, căng thẳng bởi khi qua khoảng thời gian “dở chứng”, trẻ sẽ ăn ngon miệng trở lại.

Khi đã biết chính xác trẻ biếng ăn sinh lý, mẹ hãy đừng cấm trẻ mải chơi mà hãy khuyến khích hoặc xây dựng những trò chơi với các loại thực phẩm, cho trẻ tham gia vào công cuộc chuẩn bị thức ăn, tạo cảm giác thích thú khi trẻ tận hưởng thành quả do chính mình làm ra.

Các giải pháp giúp cải thiện tình trạng trẻ biếng ăn sinh lý

Mỗi giai đoạn trẻ biếng ăn lại có giải pháp cải thiện khác nhau, cùng điểm qua một số giải pháp dưới đây:

Với trường hợp bé bị tâm lý “sợ ăn uống”

Mẹ nên trang trí món ăn cho bé bằng việc tạo ra những câu chuyện thú vị, hình thù dễ thương xung quanh món ăn. Nó vừa tạo thành khoảng thời gian vừa ăn, vừa nói chuyện của hai mẹ con, giúp mẹ con thêm hiểu nhau và gắn kết hơn. Sự bắt mắt và câu chuyện thú vị thông qua món ăn có thể kích thích sự ăn ngon của bé.

Mẹ hạn chế mắng, quát mà nên khen, khuyến khích, động viên bé ăn. Hãy tập cho trẻ thói quen tự xúc lúc đó bé sẽ chủ động hơn trong việc nhai nuốt thức ăn. Không nên khuyến khích trẻ ăn rong, xem tivi, ipad, điện thoại trong bữa ăn làm thế sẽ làm giảm sự tập trung của bé vào thức ăn, lâu ngày khiến bé chán ăn, lười ăn.

Khi bé có biểu hiện ngậm, phun thức ăn… mẹ nên kiên nhẫn và chấp nhận tình trạng trẻ biếng ăn sinh lý này, không ép bé ăn hay dọa vì như thế có thể gây ra chứng biếng ăn tâm lý rất khó chữa sau này.

Trường hợp bé biếng ăn do thức ăn

Với những trẻ thường xuyên ngậm thức ăn trong miệng, mẹ có thể chế biến cho trẻ thức ăn ở dạng nhuyễn, hơi lỏng, sau đó dần chuyển sang dạng sệt, cuối cùng mới chuyển qua ăn cơm. Bé lười ăn mẹ nên chia nhỏ từng bữa, để giảm bớt lượng thức ăn khiến bé không còn cảm thấy chán mà vẫn đảm bảo dinh dưỡng. Ngoài ra mẹ cũng cần để ý đến khẩu phần ăn của trẻ, có thể do ăn nhiều trong một bữa khiến bé quá no dẫn đến không muốn ăn bữa kế tiếp. Nên thường xuyên thay đổi món ăn cho bé lạ miệng. Tuy nhiên, nên tìm cách chế biến dễ ăn, hấp dẫn. xen kẽ các bữa, ăn ít một cho bé đỡ ngán.

Với trường hợp bé thích uống sữa hơn ăn

Khi bé bắt đầu ăn dặm, thức ăn mới là nguồn cung cấp dinh dưỡng chủ yếu cho các hoạt động của cơ thể. Sữa chỉ là nguồn dinh dưỡng phụ hay đúng là bữa phụ bổ sung. Mỗi ngày, cơ thể bé cần khoảng 700kcal. Nếu chỉ bổ sung sữa thì năng lượng chỉ khoảng 450kcal. Vì vậy mẹ cần phải tìm cách bổ sung các nguồn thực phẩm khác cho con. Sao cho bé được lấp đầy năng lượng bị thiếu hụt. Nếu chỉ cho bé uống sữa không thì bé sẽ bị thấp còi và suy dinh dưỡng. 

Khi trẻ biếng ăn sinh lý trong trường hợp này, mẹ có thể xay các loại ngũ cốc dinh dưỡng hoặc bột gạo rồi trộn với sữa, nấu lòng để cho trẻ uống hăn ăn. Đây chỉ là giải pháp tình huống, Đây cũng là một giải pháp tình thế để bổ sung dinh dưỡng và năng lượng cho trẻ hoạt động. Tuy nhiên nếu tình trạng kéo dài, mẹ nên tìm ra các thực phẩm khác hợp khẩu vị để trẻ thích ăn.

Với trẻ thường xuyên ăn ngậm

Khi trẻ ăn ngậm, mẹ không nên nấu thức ăn rắn mà nên nấu những thức ăn mềm, được hầm nhừ, để tạo cảm giác dễ nuốt cho trẻ. Thịt nạc khiến trẻ ăn thấy bã và khó nuốt vì thế mẹ nên thay đổi sang các món là tôm, cá, trứng, đậu, sữa…sẽ khiến trẻ thích ăn hơn. Bé ăn ngậm vì thế khi bé ăn và nuốt ẹ cũng nên động viên để bé có hứng thú.

Với trẻ hay bỏ bữa

Nếu trẻ ăn quá lâu và không muốn ăn bữa đó mẹ có thể cho con dừng ăn hoặc cất phần thức ăn đó đi. Mẹ nên dũng cảm làm việc này, bỏ bữa đó đi sau đó cho ăn vào bữa sau. Chỉ như thế bữa sau bé mới ăn nhanh và ăn ngon miệng hơn. Thời gian cho trẻ ăn nên cố định, chứ không nên chiều theo ý trẻ. Việc cho trẻ nhịn một bữa sẽ tạo cảm giác đói bụng, giúp trẻ ăn ngon miệng hơn vào bữa sau.

Với trẻ ăn hay nôn trớ

Trẻ 3 tháng tuổi biếng ăn sinh lý thường hay nôn trớ. Còn nếu trẻ ngoài 12 tháng tuổi, khi ăn bé vẫn bị nôn trớ thì mẹ cần phải đưa bé đi khám. Bởi đâu là biểu hiện của bệnh lý chứ không còn sinh lý nữa. Bé thường hay nôn trớ mẹ nên nấu những thức ăn mềm, lỏng để bé dễ nuốt, dễ nhai. Nên cho ăn thìa nhỏ và từng ít một.

Phần đĩa ăn trang trí đẹp, bắt mắt sẽ kích thích ăn ngon miệng cho trẻ.
Phần đĩa ăn trang trí đẹp, bắt mắt sẽ kích thích ăn ngon miệng cho trẻ.

Ngoài ra như chúng tôi đã giải thích trẻ biếng ăn sinh lý trùng với các giai đoạn khủng hoảng của trẻ nhỏ và đây chỉ là hiện tượng phát triển bình thường. Các phụ huynh không nên quá lo lắng mà cần lưu ý thêm một số giải pháp như sau:

  • Khi mới biết trẻ biếng ăn sinh lý mẹ không nên vội dùng thuốc kích thích ăn ngon cho trẻ.
  • Khi giai đoạn trẻ biếng ăn sinh lý mẹ cần theo dõi tình trạng trong một vài ngày và thử các phương pháp khắc phục tự nhiên trước khi tìm đến thuốc trị biếng ăn cho trẻ.
  • Nếu mẹ cần sử dụng thuốc biếng ăn cho trẻ cần tham khảo ý kiến của bác sĩ hoặc dược sĩ và dùng theo chỉ dẫn theo đúng liều và liệu trình để đảm bảo an toàn, không gây tác dụng phụ.
  • Khi con biếng ăn sinh lý ăn ngậm, ăn lâu mẹ nên chia nhỏ các bữa ăn, không ép con ăn. Trẻ nhỏ thường không thể ăn nhiều trong một bữa, vì vậy nên chia nhỏ các bữa ăn thành nhiều bữa để trẻ tiêu hóa nhanh cũng như không gây sợ khi phải ăn nhiều trong một bữa.
  • Mẹ không nên ép con ăn nếu con không đói vì sẽ khiến bé hình thành tâm lý sợ ăn về sau.
  • Trẻ khi bắt đầu ăn dặm, mẹ nên tạo thực đơn đa dạng, bổ sung đủ chất dinh dưỡng. Nên đổi bữa thường xuyên không nên ăn mãi một món sẽ gây nhàm chán. 

Cuối cùng mẹ hãy nhớ trẻ biếng ăn sinh lý không quá nguy hiểm đây chỉ là hiện tượng thường gặp ở trẻ. Vì thế mẹ không cần sốt ruột, mẹ chỉ cần chuẩn bị tâm lý và tìm hiểu các kiến thức cần thiết để không lúng túng và áp lực trong quá trình chăm con. Chúc mẹ, bé luôn vui và khỏe mạnh.

Scroll to Top