Nội dung chính

Trẻ mất ngủ phải làm sao? Nguyên nhân dấu hiệu là gì

Không chỉ người lớn đang vật lộn với vấn đề giấc ngủ, ngày nay trẻ em cũng dễ bị tác động bởi các yếu tố bên ngoài, dẫn đến rối loạn giấc ngủ từ nhẹ đến nặng. Hãy cùng Fitobimbi tìm hiểu nguyên nhân trẻ mất ngủ, từ đó giúp ba mẹ có phương pháp giúp cải thiện dần thói quen ngủ của con nhé!

Trẻ mất ngủ

Chứng mất ngủ ở trẻ em là gì?

Mất ngủ là một dạng rối loạn giấc ngủ với nhiều dạng khác nhau như ngủ không sâu giấc, khó đi vào giấc ngủ, tỉnh giấc và không thể quay lại giấc ngủ bình thường hoặc thường xuyên thức dậy sớm dù ngủ chưa đủ giấc,… Một số tình trạng có thể làm gián đoạn giấc ngủ của trẻ, chẳng hạn như trẻ bị mộng du, sợ hãi hoặc không có ba mẹ ngủ cùng. Ngoài ra, nhiều vấn đề về giấc ngủ của trẻ còn có thể bị ảnh hưởng bởi hành vi ban ngày và thói quen trước khi đi ngủ.

Có thể chia tình trạng mất ngủ làm 2 dạng chính thức:

  • Mất ngủ cấp tính: Mất ngủ không thường xuyên, kéo dài không quá 1 tháng
  • Mất ngủ mạn tính: Mất ngủ thường xuyên, lặp lại nhiều lần, kéo dài hơn 1 tháng

Dấu hiệu nhận biết trẻ mất ngủ

Tình trạng mất ngủ có thể gặp ở trẻ từ giai đoạn sơ sinh đến tuổi vị thành niên. Trong một số trường hợp có thể phát triển thành vấn đề sức khỏe lâu dài. Dưới đây là một số triệu chứng mất ngủ ở trẻ để ba mẹ theo dõi:

  • Trẻ khó ngủ, không thể ngủ ban đêm hoặc dậy quá sớm vào buổi sáng: Trẻ thường khó đi vào giấc ngủ, dễ tỉnh giấc giữa đêm nhưng khó ngủ lại hoặc thức dậy sớm vào buổi sáng
  • Mệt mỏi, chán ăn: Khi không ngủ ngon, cơ thể sẽ không được phục hồi năng lượng nên trẻ thường cảm thấy mệt mỏi, uể oải và mất cảm giác thèm ăn
  • Buồn ngủ, ngủ nhiều vào ban ngày: Không ngủ đủ giấc vào ban đêm khiến trẻ ngủ gật, thiếu sức sống khi tham gia các hoạt động học tập
  • Thiếu tập trung, trí nhớ giảm: Đây là dấu hiệu đáng báo động, lúc này bệnh mất ngủ đã thực sự ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống và cần được điều trị càng sớm càng tốt

Dấu hiệu nhận biết trẻ mất ngủ

Nguyên nhân trẻ mất ngủ

Chứng mất ngủ ở trẻ em có thể bắt nguồn từ những nguyên nhân sau:

Đi ngủ quá muộn

Điều này thường do ba mẹ đặt nhiều kỳ vọng về việc con cần học tập nhiều hơn, phải làm bài tập về nhà hoặc do trẻ thức khuya để xem phim, chơi game khiến thời gian ngủ bị rút ngắn, dần dần trở thành thói quen xấu khiến trẻ bị mất ngủ.

Thay đổi nhịp sinh học

Trường hợp đi du lịch hoặc di chuyển đến một quốc giác khác múi giờ cũng có thể dẫn đến tình trạng mất ngủ.

Ăn quá nhiều vào buổi tối

Một nguyên nhân khác có liên quan đến tình trạng mất ngủ đó là do trẻ ăn quá nhiều vào buổi tối, dẫn đến khó tiêu, đầy bụng, trào ngược dạ dày,… gây khó chịu, không thể đi vào giấc ngủ.

Ăn quá nhiều vào buổi tối

Căng thẳng

Trẻ em cũng giống như người lớn, các con cũng có nỗi sợ riêng. Nhất là trong cuộc sống hiện đại, việc học tập quá nhiều có thể khiến trẻ căng thẳng. Vì vậy, ba mẹ nên quan tâm đến cuộc sống của trẻ. Đồng thời không tạo áp lực quá lớn cho trẻ trong việc hoặc tập. Từ đó trẻ có thể thoải mái chia sẻ những lo lắng của bản thân.

Rối loạn giấc ngủ nguyên phát

Mất ngủ là một trong những biểu hiện của tình trạng rối loạn giấc ngủ nguyên phát. Ba mẹ có thể theo dõi xem bé yêu có gặp phải rối loạn này hay không thông qua những triệu chứng khác như sau:

  • Khó bắt đầu hoặc duy trì giấc ngủ vào ban đêm
  • Thức dậy sớm và khó ngủ lại
  • Xuất hiện ít nhất 3 đêm/tuần trong ít nhất 3 tháng
  • Không phải do thiếu vi chất
  • Không giải thích được bởi các bệnh lý tâm thần hay bệnh lý thực thể khác

Rối loạn giấc ngủ nguyên phát

Trẻ mất ngủ do thiếu chất

Tình trạng mất ngủ ở trẻ có thể do thiếu hụt các dưỡng chất sau đây:

  • Thiếu Canxi: Khoáng chất này ảnh hưởng đến sự phát triển của xương. Vì vậy, sự thiếu hụt canxi khiến bé gặp phải hiện tượng mỏi cơ, mỏi xương khớp, hay trằn trọc, khó đi vào giấc ngủ.
  • Magie: Magie tham gia vào quá trình sản xuất melatonin và tăng GABA, với tác dụng làm dịu thần kinh. Do đó, trẻ thiếu hụt magie có thể gặp phải các vấn đề liên quan đến giấc ngủ
  • Protein: Đây là chất dinh dưỡng chứa nhiều acid amin như GABA, endorphin, serotonin,… Các chất này có thể giúp cơ thể ngủ ngon và sâu giấc. Nếu trẻ bị thiếu hụt protein, cơ thể sẽ dễ mệt mỏi, xanh xao, chán nản
  • Sắt: Thiếu sắt có thể gây ra nhiều vấn đề về não bộ khiến trẻ thường xuyên sợ hãi, lo lắng, suy giảm nhận thức. Điều này khiến trẻ trở nên mệt mỏi và mất ngủ
  • Kẽm: Kẽm có vai trò quan trọng đến chức năng miễn dịch, sự phát triển của tế bào và hệ thần kinh trung ương. Trẻ em thiếu kẽm có thể gây nguy cơ còi xương, khó ngủ, suy dinh dưỡng

Trẻ mất ngủ do thiếu chất

Tác dụng phụ của thuốc

Một số thuốc có thể gây tác dụng phụ khiến trẻ khó ngủ. Đó có thể là những loại thuốc dùng trong điều trị chứng tăng động ở trẻ em.

Các vấn đề sức khỏe

Ngoài ra, việc trẻ mắc một số vấn đề sức khỏe dưới đây cũng có thể ảnh hưởng tới chất lượng giấc ngủ:

  • Rối loạn giấc ngủ: Ngưng thở khi ngủ do tắc nghẽn và hội chứng chân không yên (RLS)
  • Rối loạn phát triển thần kinh: Chứng tự kỷ, hội chứng Asperger, khuyết tật tâm thần,…

Cách chữa mất ngủ ở trẻ em

Điều trị mất ngủ ở trẻ em phụ thuộc vào nguyên nhân, mức độ và thời gian mắc bệnh. Hãy bắt đầu điều chỉnh từ chính nếp sống, sinh hoạt gia đình. Các bậc phụ huynh sẽ đóng vai trò quan trọng trong việc chăm sóc và giáo dục cho con cái hiểu được tầm quan trọng của giấc ngủ và tuân thủ các quy tắc nhất định để có giấc ngủ chất lượng.

Dưới đây là một số lời khuyên dành cho ba mẹ:

Thiết lập thói quen tốt

Đôi khi điều trị chứng mất ngủ có thể chỉ cần thay đổi thói quen ngủ của trẻ. Điều này có thể bao gồm:

  • Khuyến khích trẻ chỉ sử dụng giường để ngủ, thay vì xem phim, chơi game, làm bài tập về nhà,… Cảm giác lên giường và liên tưởng đến áp lực làm bài tập hay chơi game sẽ khiến trẻ không tập trung cho giấc ngủ
  • Chuẩn bị không gian ngủ êm ái, dễ chịu, tránh tiếng ồn từ bên ngoài
  • Cố gắng cho trẻ đi ngủ vào khung giờ cố định, kể cả vào cuối tuần
  • Không đi ngủ khi vừa ăn quá no hoặc để bụng quá đói. Bữa ăn nhẹ bằng ly sữa ấm và một quả chuối trước khi đi ngủ sẽ là gợi ý khi trẻ bị đói vào giờ đi ngủ
  • Khuyến khích trẻ tập thể dục thể thao đều đặn mỗi ngày. Tuy nhiên, không hoạt động mạnh trong 3 giờ trước khi đi ngủ
  • Khuyến khích trẻ tiếp xúc với ánh sáng tự nhiên vào ban ngày để tăng cường hấp thụ vitamin D cho cơ thể
  • Không ngủ trưa quá nhiều, ngủ không quá 1 giờ đồng hồ
  • Tắt tất cả các thiết bị phát ra ánh sáng xanh như TV, điện thoại,… ít nhất 2 giờ trước khi đi ngủ
  • Dành nhiều thời gian trong ngày cho trẻ. Một số trẻ thức khuya hơn vì chúng được ba mẹ quan tâm nhiều hơn, đặc biệt là trường hợp cả ba và mẹ đều đi làm vào ban ngày
  • Thường xuyên nói về tầm quan trọng và lợi ích của giấc ngủ với trẻ
  • Không nên nói việc thức khuya là một phần thưởng hay đi ngủ sớm là một hình phạt
  • Khi nhắc đến việc đi ngủ, ba mẹ nên nói theo hướng tích cực. Chẳng hạn thay vì nói con “phải đi ngủ” thì ba mẹ hãy nói “đã đến giờ để con nghỉ ngơi”

Thiết lập thói quen tốt

Bô sung dinh dưỡng đầy đủ cho bé

Trẻ em trong độ tuổi phát triển cần có một chế độ dinh dưỡng đầy đủ và đa dạng, nhất là các nhóm chất như vitamin A, B, D, E, sắt, kẽm, canxi,… Ba mẹ nên đảm bảo các chất dinh dưỡng này cho trẻ qua các thực phẩm như thịt, cá, rau xanh, ngũ cốc nguyên hạt,… Ngoài ra, ba mẹ cũng nên chủ động bổ sung vi chất cho trẻ thông qua các sản phẩm hỗ trợ để phòng ngừa thiếu hụt, cũng như đáp ứng nhu cầu dinh dưỡng hằng ngày.

Liệu pháp tự nhiên

Ngoài những cách trên, ba mẹ có thể thực hiện một số biện pháp tự nhiên để cải thiện tình trạng trẻ mất ngủ:

  • Sử dụng túi ngủ: Tạo cảm giác thư giãn, an toàn, giúp trẻ dễ ngủ hơn
  • Massage tinh dầu: Các loại tinh dầu như bạc hà, oải hương, gừng, cam,… mang lại cảm giác thoải mái, giảm căng thẳng, đồng thời kích thích cơn buồn ngủ “ập tới”. Lưu ý, phương pháp này chỉ hiệu quả cho trẻ trên 5 tuổi
  • Tắm nước ấm: Liệu pháp này có thể đem lại tác dụng xoa dịu lo âu, giảm căng thẳng, thư giãn các cơ. Từ đó giúp trẻ chìm vào giấc ngủ dễ dàng hơn

Liệu pháp tự nhiên cho trẻ dễ ngủ

Kiêng gì khi trẻ mất ngủ?

Bên cạnh việc tìm ra nguyên nhân và áp dụng phương pháp điều trị theo chỉ định, thì việc duy trì một chế độ dinh dưỡng tốt cho an thần là điều cần thiết. Dưới đây là một số thực phẩm mẹ nên tránh cho bé để giấc ngủ không bị ảnh hưởng:

  • Vitamin C: Ăn nhiều trái cây chứa vitamin C vào buổi tối sẽ làm cho não tỉnh táo và gây hiện tượng mất ngủ
  • Thức ăn cay: Làm nhiệt độ cơ thể tăng, gây hiện tượng mất ngủ trầm trọng
  • Thịt xông khói: Món ăn này chứa một lượng muối lớn, cùng với tyrosine sẽ làm não sản sinh chất dopamine gây hưng phấn, gây gián đoạn giấc ngủ của trẻ
  • Trà nhân sâm: Thức uống này giúp ức chế và giảm căng thẳng nhưng không tốt cho người bị mất ngủ kéo dài
  • Các loại thức ăn gây đầy bụng, khó tiêu: Nước co ga, đậu, táo, súp lơ xanh, bắp cải,… nên hạn chế cho bé ăn vào bữa tối để tránh tình trạng khó tiêu và mất ngủ
  • Thức ăn có quá nhiều nước: Bàng quang bị đầy khiến giấc ngủ của trẻ bị làm phiền. Do đó, bữa tối của trẻ cần hạn chế các thực phẩm nhiều nước như súp, cháo loãng,…

Trẻ mất ngủ kéo dài nếu không được khắc phục kịp thời sẽ ảnh hưởng đến tư duy và thể chất khi trẻ lớn lên. Do đó, phụ huynh cần giúp trẻ thay đổi lối sống, tạo môi trường ngủ thoải mái, bổ sung dinh dưỡng đầy đủ để trẻ ngủ ngon, sâu giấc.

Chia sẻ bài viết này