Nội dung chính

Tắc sữa sau sinh: Nguyên nhân và giải pháp khắc phục

Tắc sữa sau sinh là tình trạng không ít sản phụ gặp phải. Nếu không biết cách xử lý sẽ gây đau nhức, mệt mỏi với mẹ và ảnh hưởng đến quá trình cho con bú. Do vậy, mẹ cần trang bị cho mình kiến thức về việc tắc sữa sau sinh để chủ động phát hiện và điều trị sớm. Bài viết dưới đây Fitobimbi sẽ tổng hợp lại tất cả kiến thức liên quan đến việc tắc sữa sau sinh.

Tắc tia sữa là gì?

Tắc sữa hay còn gọi là tắc tuyến sữa là tình trạng sữa chỉ nhỏ giọt không thành tia. Tình trạng này thường gặp ở phụ nữ sau sinh do sữa ứ đọng bên trong ống sữa mà không được đẩy ra ngoài. Tình trạng này kéo dài sẽ khiến bé gặp nhiều khó khăn khi bú cũng như gây ra đau đớn cho mẹ. Sữa không ra ngoài lâu dần dồn ứ, gây viêm. Ở những chỗ tắc mẹ sẽ sờ thấy cục cứng chính là sữa bị kết đông.

Tắc sữa sau sinh hay gặp trong những tuần đầu
Tắc sữa sau sinh hay gặp trong những tuần đầu

Tắc tia sữa tuy không đe dọa tính mạng nhưng nếu không điều trị sớm có thể gây nhiều vấn đề sức khỏe nghiêm trọng như nhiễm trùng, áp xe,… Không chỉ thể, tắc sữa còn làm gián đoạn quá trình tái tạo sữa, khiến mẹ mất sữa, buộc phải dừng hẳn việc cho con bú.

Nguyên nhân khiến mẹ bị tắc tia sữa

Có rất nhiều nguyên nhân gây tắc tia sữa. Một trong số đó bao gồm:

1. Mới sinh

Vài ngày sau sinh, sữa bắt đầu được sản xuất nhiều nhưng chưa thể chảy ra hoặc do con ngậm bú sai khiến nó ứ đọng gây ra tắc tia. Hầu hết sản phụ ai cũng sẽ gặp tình trạng này trong những ngày đầu sau sinh.

2. Mẹ quá nhiều sữa

Nhiều sữa cũng là nguyên nhân gây ra tắc tia. Trường hợp mẹ quá nhiều sữa bé bú không hết mà không vắt bỏ sẽ khiến sữa tồn đọng trong các ống dẫn. Kết hợp cùng với sữa mới không ngừng sản xuất sẽ khiến cho tình trạng thừa và tồn đọng càng thêm trầm trọng.

3. Con ngậm khớp chưa đúng

Việc không ngậm vú đúng cách sẽ khiến bé không bú đủ lượng sữa mà mẹ sản xuất. Điều này khiến sữa ứ đọng và là nguyên nhân gây tắc bầu ngực.

Việc bé bắt khớp ngậm sai sẽ khiến mẹ hay tắc sữa
Việc bé bắt khớp ngậm sai sẽ khiến mẹ hay tắc sữa

3. Bé không bú thường xuyên

Sữa liên tục được sản xuất trong bầu ngực mẹ. Tuy nhiên, nếu bé không bú thường xuyên, mẹ lại không hút sữa sẽ dẫn đến việc tắc tia. Thông thường khi mới sinh mẹ nên cho bé bú sau 2-3 giờ. Khoảng cách giữa các cữ quá lâu, trên 5 tiếng sẽ dễ gây tắc.

4. Nhiễm khuẩn

Một trong những nguyên nhân gây tắc sữa sau sinh là do nhiễm khuẩn. Vi khuẩn xâm nhập vào cơ thể thông qua đường máu hoặc mẹ vệ sinh núm vú không sạch sẽ tạo điều kiện cho các vi khuẩn tấn công.  Khi bị nhiễm khuẩn, ống sữa sẽ chiết hẹp lại khiến sữa không chảy ra ngoài.

5. Mẹ bị stress, căng thẳng

Tâm trạng của mẹ là một trong những yếu tố ảnh hưởng đến việc sản xuất sữa. Nếu mẹ luôn trong trạng thái căng thẳng, mệt mỏi, lo lắng thường xuyên thì sẽ xảy ra vấn đề như tắc tia sữa.

6. Ngực chịu áp lực

Bầu ngực không ngừng sản xuất sữa nên sẽ trở nên căng tức. Nếu mẹ mặc áo ngực quá chật hoặc quần áo bó sát sẽ khiến ngực chịu sức ép, các ống dẫn sữa cũng bị ảnh hưởng. Điều này kéo dài sẽ gây tắc tia do dòng sữa không được lưu thông thuận lợi. Ngoài ra, việc thường xuyên nằm sấp cũng có thể gây ra tình trạng này.

Nếu ngực chịu nhiều áp lực cũng sẽ rất dễ tắc tia
Nếu ngực chịu nhiều áp lực cũng sẽ rất dễ tắc tia

Dấu hiệu nhận biết tắc sữa sau sinh

Tắc sữa sau sinh thường diễn tiến từ từ. Biểu hiện từ mức độ nhẹ đến nặng. Dưới đây là những dấu hiệu tắc sữa mà mẹ có thể bỏ túi:

  • Mẹ có cảm giác nóng, đau nhức bầu ngực
  • Trẻ bú không ra hoặc ít ra sữa
  • Ngực càng ngày càng căng cứng và to hơn
  • Sờ vào đầu vú cảm giác có nhiều cục cứng
  • Một số trường hợp mẹ có thể bị sốt vì những ổ sưng, viêm trong ngực

Lúc này mẹ cần nhờ đến can thiệp. Việc khai thông ống dẫn sữa sẽ làm giảm tình trạng bệnh và hạn chế hậu quả do tắc kéo dài.

Cách khắc phục tình trạng tắc tia sữa

Tắc sữa sau sinh không chỉ gây ra đau đớn, khó chịu cho mẹ mà còn ảnh hưởng nguồn sữa nuôi con. Vì thế, mẹ cần tìm cách điều trị càng sớm càng tốt. Cụ thể:

Cho bé bú thường xuyên

Cho bé bú thường xuyên là cách làm thông tia sẽ tự nhiên và hữu hiệu nhất. Trẻ cần được bú 3 giờ một lần. Nếu bú không hết mẹ nên vệ sinh bầu vú thật sạch bằng nước ấm, sau đó dùng máy hút sữa hút hết ra bỏ vào ngăn đá, dự trữ khi cần.

Nên cho bé bú 2 tiếng 1 lần
Nên cho bé bú 2 tiếng 1 lần

Massage tại nhà

Massage tại nhà cũng là phương pháp điều trị viêm tắc tuyến sữa thường được các mẹ sử dụng. Theo đó, để hỗ trợ sữa chảy ra mẹ có thể thử xoa bóp vùng ngực theo các bước sau:

  • Bước 1: Xoa từ bầu ngực đến vùng xung quanh đầu ti rồi hướng dần vào khu vực bên trong núm vú
  • Bước 2: Vừa xoa vừa kết hợp động tác miết nhẹ từ gốc ngực ra tới đầu ti theo chiều chảy của dòng sữa
  • Bước 3: Sau khi đã xoa tầm 20-30 phút thì có thể cho trẻ bú
  • Bước 4: Đổi tư thế cho con bú từ bế, nằm, ngồi để các tia sữa hút ra triệt để

Hút sữa

Hút sữa cũng là giải pháp thông tắc. Tuy nhiên phương pháp này chỉ thích hợp trong thời gian đầu khi sữa mới tắc và vón cục nhẹ. Nếu tình trạng tắc tuyến sữa đã bước vào giai đoạn nặng việc dùng dụng cụ hút sữa gần như không có tác dụng. Nguyên nhân là bởi tình trạng tắc tuyến trở nặng, bệnh đã hình thành cục sữa đông thành nằm sâu trong các nang sữa. Nếu lực hút nhẹ thì sẽ không thể làm sữa đông tan ra. Còn nếu hút với lực lớn sẽ gây tổn thương cho mạch máu khiến ống dẫn căng giãn gây tình trạng nhiễm khuẩn. 

Chườm nóng giúp giảm tắc tuyến sữa

Nếu biện pháp massage không đủ làm thông tuyến sữa mẹ có thể kế hợp massage với chườm nóng quanh ngực. Điều này sẽ giúp khai thông tia sữa, giảm đau và sưng tốt hơn. Dưới tác động của nước ấm từ 40-45 độ C, cục sữa đông cứng sẽ tan dần.

Lưu ý, mẹ không nên lạm dụng chườm nóng quá nhiều (trên 5 lần/ ngày) vì sẽ làm giãn ống dẫn sữa. Đặc biệt, nếu mẹ đang bị viêm tuyến vú, áp xe thì việc chườm nóng sẽ chỉ khiến bệnh nặng hơn.

Chườm nóng sẽ giúp sữa lưu thông tốt
Chườm nóng sẽ giúp sữa lưu thông tốt

Xây dựng chế độ dinh dưỡng phù hợp

Một số thực phẩm có thể giúp mẹ ngăn ngừa, hỗ trợ điều trị tình trạng ống sữa bị tắc. Do đó trong chế độ ăn hàng ngày mẹ có thể bổ sung nhóm thực phẩm này. Cụ thể như dùng lòng đỏ trứng, đậu nành, các loại ngũ cốc, đậu phộng, thịt,… Ngoài những thực phẩm cần phải tăng cường giai đoạn này mẹ nên tránh hành, tỏi, ớt vì sẽ khiến bệnh nặng thêm.

Biện pháp phòng ngừa tình trạng tắc tia sữa

Tắc tia sữa sau sinh không chỉ khiến mẹ khó chịu mà còn ảnh hưởng đến việc nuôi con bằng sữa của mẹ. Vì thế, mẹ nên phòng ngừa trước khi gặp tình trạng này. Cụ thể:

  • Cho bé bú thường xuyên, đúng cữ. Nếu không bú hết mẹ cần hút sữa để đảm bảo sữa cũ tống hết ra ngoài, tránh gây ứ đọng
  • Uống nước mỗi ngày để giúp sữa được sản xuất nhiều hơn cũng như khơi thông tuyến sữa dễ dàng
  • Xây dựng chế độ ăn uống, nghỉ ngơi, hạn chế căng thẳng, stress giai đoạn sau sinh
  • Không mặc áo ngực quá chật và hạn chế tác động mạnh lên bầu ngực
  • Mẹ thường xuyên tập các bài tập nhẹ nhàng như yoga, đi bộ vừa tốt cho sức khỏe vừa ngăn ngừa nguy cơ tắc sữa sau sinh

Một số câu hỏi thường gặp

Tắc sữa sau sinh có nguy hiểm không?

Tắc tia sữa mặc dù không nguy hiểm tới tính mạng nhưng lại khiến cho “bộ máy sản xuất sữa” bị đình trệ. Mẹ có thể đối mặt với các vấn đề như sưng viêm tuyến vú, áp xe, nhiễm trùng, u xơ,… Tình trạng này kéo dài thậm chí còn khiến mẹ rơi vào tình trạng mất sữa, stress, trầm cảm. Trong đó các biến chứng có thể gặp bao gồm:

Tắc sữa kéo dài có thể gây ra áp xe
Tắc sữa kéo dài có thể gây ra áp xe
  • Viêm tuyến vú: Tình trạng này được đặc trưng bởi dấu hiệu sưng to, đau nhức vùng ngực. Khi chạm vào sẽ thấy rất nhiều cục cứng, đầu vú sưng, đau nhưng dù nặn mấy cũng không thấy sữa
  • Áp xe: Có thể dễ dàng nhận biết thông qua tình trạng đau nhức dữ dội, mưng mủ tuyến vú. Thông thường nếu sau khi tắc tuyến sữa lâu hơn 1 tuần sẽ gặp phải tình trạng này
  • Mất sữa: Với những tổn thương nguy hiểm kể trên, nhiều mẹ không dám tiếp tục cho con bú và chuyển sang sữa ngoài. Từ đó gián tiếp khiến trẻ “thiệt thòi” về mặt dinh dưỡng so với bé được bú mẹ hoàn toàn

Cho con bú có bị tắc sữa không?

Nhiều mẹ lầm tưởng chỉ những trường hợp không cho con bú sữa mẹ mới gặp tình trạng tắc tuyến sữa. Tuy nhiên trên thực tế kể cả mẹ có cho con bú trực tiếp nhưng không thường xuyên hoặc bị sai cách, bé bắt khớp ngậm sai hoặc không hút hết sữa cũng sẽ dẫn đến ứ đọng và tắc tia sữa.

Khi nào tắc tia sữa cần gặp bác sĩ?

Trước những nguy hiểm của tình trạng tắc ống dẫn sữa, mẹ nên tìm gặp bác sĩ khi có các dấu hiệu sau:

Mẹ nên đi khám bác sĩ khi các dấu hiệu bệnh trở nặng
Mẹ nên đi khám bác sĩ khi các dấu hiệu bệnh trở nặng
  • Sờ thấy cục chai cứng ở bầu ngực
  • Đã cố gắng cho bé bú và đã vắt sữa nhưng không hết khối cứng ở vú
  • Tình trạng tắc tia sữa kéo dài hơn 2-3 ngày mà không biến mất
  • Khối cứng ở ngực ngày càng to, sưng đỏ và đau
  • Mẹ có dấu hiệu sốt cao
  • Các biện pháp cải thiện tại nhà không có hiệu quả

Tắc tia sữa kéo dài bao lâu?

Tắc sữa sau sinh có thể diễn ra trong vòng vài ngày, thậm chí 10 ngày. Tình trạng tắc tia càng lâu càng gây ra nhiều biến chứng nguy hiểm. Do đó, khi bị tắc tia 3 ngày mẹ nên tìm gặp bác sĩ để được tư vấn giải pháp kịp thời.

Tắc tia sữa chườm nóng hay lạnh?

Nhiều người thắc mắc không biết tắc sữa chườm nóng hay lạnh. Thực tế chườm nóng là giải pháp phổ biến được ứng dụng nhiều trong việc điều trị tắc tia. Bởi phương pháp này sử dụng vật dụng có nhiệt độ nóng từ 41-45 độ C làm giãn mao mạch, tăng cường tuần hoàn, giảm co thắt và cơn đau tại các ổ cứng.

Còn chườm lạnh là phương pháp dùng khăn lạnh, đá lạnh chườm lên vị trí tổn thương nhằm hạ thân nhiệt, giảm đau cục bộ. Phương pháp này chỉ nên áp dụng cho những trường hợp ngực bị chấn thương, tự máu, sưng tấy hoặc phù nề do tác động từ bên ngoài. Với những trường hợp tắc tia sữa không nên chườm lạnh bởi nó có thể khiến tình trạng tắc nặng thêm.

Khoảng 15% phụ nữ cho con bú sẽ bị căng vú, tắc tia sau sinh. Tình trạng này kéo dài sẽ gây ra nhiều biến chứng nguy hiểm cho mẹ. Vì vậy các chuyên gia khuyến cáo khi có dấu hiệu tắc sữa sau sinh mẹ nên tìm cách khắc phục tại nhà. Trường hợp bệnh không thuyên giảm thì cần liên hệ bác sĩ để có biện pháp can thiệp kịp thời.

Chia sẻ bài viết này